تهران تا قبل از حضور قاجارها و انتخابش به عنوان پایتخت یک شهر آرام و کوچک بود که برخلاف هوای گرمش مناطق ییلاقی اطرافش بسیار خوش آب و هوا و سرسبز بود. از وقتی قاجارها حکومتشان را در تهران آغاز کردند، ییلاقات اطراف تهران نیز به مذاقشان خوش آمد و باغ ها و کاخ های زیادی در این ییلاقات ساخته شد. مجموعه سعد آباد که در شمال تهران و در منطقه دربند قرار گرفته است از جمله ییلاقاتی بود که در دامنه البرز دل پادشاهان قاجار را برده بود. باغی وسیع که رودخانه ای پرآب از میانه آن می گذشت و هوای بسیار مطبوعی داشت. در زمان قاجار چندین بنا در داخل این باغ ساخته شد اما با کودتای رضاخان و آغاز اقامتش در این ییلاق خوش آب و هوا روزگار سعد آباد نیز به کلی دگرگون شد.
بسیاری از باغات و ییلاقات و خانه های مجاور سعدآباد خریداری شده و مجموعه سعدآباد تبدیل به یک باغ 110 هکتاری شد. باغی با درختان بلند بالا و کهنسال و طبیعتی خیره کننده که فقط دوازده حلقه قنات علاوه بر رودخانه ای که از میان آن می گذشت منابع تامین آب مورد نیازش بودند. مجموعه ای فاخر و زیبا که تنها هفت دروازه ورودی اش نشان از عظمت و وسعتش دارد. قدم در مجموعه سعدآباد که بگذارید افراها و سروهای کهنسال به استقبالتان می آیند و صدای آواز پرندگان مسحورتان می کند. اقامت رضاخان و به تبع آن تاجگذاری اش سبب آغاز ساخت و سازها در داخل سعد آباد می شود و کاخ ها و عمارت ها یک به یک در باغ پدیدار می شوند.
سعدآباد هم اکنون 14 کاخ و چندین عمارت دارد. برخی از بناها در زمان رضاخان ساخته شده و برخی دیگر در زمان حکومت محمد رضا شاه پهلوی. هر کاخ متعلق به یکی از افراد خاندان پهلوی بوده و عمارتها نیز اغلب در اختیار سازمان ها قرار داشته است. کاخ ها اما به جز بناهای ساخته شده در زمان قاجار سر و شکلی کاملا مدرن دارند ولیدر داخل بناها گچکاری ها و آیینه کاری های بسیار باشکوهی به چشم می خورد. داخل کاخ ها نیز به زیباترین شیوه ممکن آراسته شده است.
محمد رضا شاه از آغاز دهه 50 تا قبل از وقوع انقلاب در این مجموعه اقامت داشته و بعد از خروج اش از ایران بسیاری از کاخ ها به مرور زمان بعد از یک مدت تعطیلی بازسازی شده و حالا به عنوان موزه مورد استفاده قرار می گیرد. در میان بناها اما کاخ سبز و کاخ سفید که به رنگ سنگ های به کار رفته در بنا نامگذاری شده اند بسیار چشم نوازند و آثار فاخری در آن ها به نمایش گذاشته شده است.
لیست کاخ ها و عمارت ها:
- کاخ احمد شاهی
- کاخ شهوند( کاخ سبز)
- کاخ سفید
- کاخ اختصاصی
- کاخ اسود
- کاخ شمس
- کاخ اشرف
- کاخ غلامرضا
- کاخ ملکه مادر
- کاخ عبدالرضا
- ک